RSS
wtorek, 14 kwietnia 2009
W 1939 roku wybuchła II wojna światowa - za parę miesięcy będziemy obchodzić 70. rocznicę kampanii wrześniowej; a 65 lat temu - w roku 1944 miało miejsce wiele akcji partyzanckich i powstanie warszawskie. Warto o nich przypominać - również na ziemi myszkowskiej w tym czasie wiele się działo. 65 lat temu miała miejsce brawurowa akcja, co prawda w sąsiedniej Porębie, ale nie sposób dziś o tym nie napisać. Działał na naszych terenach oddział AK "Twardego", który przeprowadził wiele udanych śmiałych akcji przeciw hitlerowcom. Po okresie zimowym, jak wiele innych formacji partyzanckich, oddział musiał zaopatrzyć się w nową broń a przede wszystkim uzupełnić zapasy amunicji. W grudniu 1943 r. oddział skonfiskował na szosie Zawiercie-Poręba 240 tys. marek, a na wiosnę 1944 r postanowił wykonać akcję również u naszego południowego sąsiada. Ustalono plan napadu na strażników FUM tuż po świętach wielkanocnych. Otóż 65 lat temu Wielkanoc wypadała akurat w tym samym terminie co dziś. Akcja została przeprowadzona w nocy z 13. na 14. kwietnia 1944. Grupa wypadowa składała się z 12 osób - część oddziału wpadło do wartowni zabierając broń Niemcom i konfiskując zapas amunicji. S. Wencel "Twardy" zamierzał rozbroić również dowódcę posterunku i kolejnych strażników lecz to się już nie udało. Wydzielony dla osłony patrol partyzancki zatrzymał przed fabryką powóz, ale jego kierowca zdołał uciec - tym samym zaalarmował żandarmów z posterunku przyfabrycznego, po czym wywiązała się strzelanina. Cały oddział musiał się już wycofywać, ale akcja i tak była dużym sukcesem! Partyzanci zdobyli 17 kbk, 1 mauzer, rakietnicę, 4 kb austriackie, 1200 sztuk amunicji. Przez Marciszów i Skałkę oddział dotarł rankiem do Huciska, a następnie do swej bazy w Zagórzu. O tej jednostce 23. DP AK w latach powojennych nie pisano wiele z uwagi na to, że wchodził w skład struktur nielubianej przez komunistów Armii Krajowej. Zasługi "Twardego" podkreślono dopiero w latach 80. udowadniajac, że oddział w większości wywodził się ze struktur GL (partyzanci trafili do AK w ramach akcji scaleniowej); napisał o nim wiele Z. Walter-Janke w swojej książce "Śląsk jako teren partyzancki AK", IWZZ, Warszawa 1986, a w Katowicach wyszło specjalne opracowanie J. Kantyki: "Oddział patyzancki Twardego", Wyd. ŚIN, Katowice 1986.
O działaniach tej jednostki będę jeszcze pisał, gdyż dokonała ona m.in. napadu na własowców przy fabryce "Światowit" oraz zlikiwidowała J. Schuberta ("krwawego Julka") - dowódcę posterunku żandarmerii w Żarkach. Pod dowództwem Stanisława Wencla "Twardego" służyło Ojczyźnie wielu mieszkańców ziemi myszkowskiej.
poniedziałek, 13 kwietnia 2009

Wiedzę o zwyczajach naszych przodków w końcu XIX wieku czerpiemy głównie z wielkiego dzieła Oskara Kolberga "Lud..." tomy 5-8 dotyczą Krakowskiego, a 18 i 19 - Kieleckiego czyli naszego regionu ówczesnego Królestwa Polskiego (z uwagi na zmiany administracyjne); a naszą dumą w dziedzinie etnografii jest postać Michała Fedorowskiego (1853-1923) i jego dzieło "Lud okolic Żarek, Siewierza i Pilicy..." z 1888 r. Święta wielkanocne nie są tak bogate w obrzędy ludowe jak Boże Narodzenie, jednak najważniejsze w naszej religii i oczywiście Kolberg poświęcił im trochę miejsca. Otóż pisał, że gospodarze w okolicach Siewierza dawali bydłu w Wielki Czwartek chleb zmieszany z bobkami w mniemaniu że przez to zabezpieczą je od wszelkich na przyszłość chorób. W tej okolicy praktykowało się zwyczaj iż w Wielki Piątek z rana o ocknięciu się ze snu wszyscy domownicy wstawszy z łóżka w największym pędzie biegli do rzeki dla umycia. Gospodarz lub gospodyni w dzień ten różgą uderzali dzieci aby wrazić w ich umysł pamięć biczowania Chrystusa Pana, a po miasteczkach na znak żaloby krępą zakrywali lustra. Po Wielkiej Nocy chłopaki i dziewczęta obchodzili wieś z gałązką zieloną zwaną gajikiem i śpiewali [w okol. Siewierza i Koziegłów]: "Gajiku zielony pięknie wystrojony, ja z gajikiem do Lublina, za gajikiem beczka wina, pięknie się chodzi bo ci się tak podzi. Ja z gajikiem do Warszawy..." Fedorowski skupił się na obrzędach okolicznościowych (chrzciny, pogrzeb, wesele), ale pod koniec pierwszego tomu napomknął o różnych świętach i zwyczaju obchodu "Gaika" w poniedziałek wielkanocny.

Jak widać "śmigus-dyngus" nie był na ziemi myszkowskiej popularny (tak jak np w Wielkopolsce czy południowej Galicji), przeważał raczej zwyczaj smagania się gałązkami. Od dalekiej ciotki słyszałem o kultywowaniu (w okolicy Koziegłów) jeszcze po wojnie wspomnianego zwyczaju obmywania twarzy w najbliższym strumieniu, jednak od kilkudziesięciu lat chyba nigdzie o tym już nie usłyszymy. Warto wspomnieć o "turkach" w Koziegłówkach (pisała o tym niedawno "Gazeta", fotorelacja jest już na stronie kozieglowy.pl) - podobno straż turecka w wielu miejscowościach została zaprowadzona po wyprawie wiedeńskiej Sobieskiego - zwyczaj zaczął odchodzić w niepamięć (zachował się już w niewielu parafiach); dziś straż przy grobie pańskim w większości pełnią ludzie Ochotniczych Straży Pożarnych. A śmigus-dyngus... nie ma już nic wspólnego z tradycją - przed kilkunastoma laty pamiętam jak się wszyscy odwiedzali, spokojnie psikali dezodorantami; niestety od pewnego czasu tego dnia mamy do czynienia z wybrykami małolatów - coraz więcej ludzi decyduje się rano nie wychodzić na ulice :(

21:43, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 12 kwietnia 2009
Wszystkim moim znajomym i odwiedzającym tego bloga życzę Radosnych Świąt Wielkanocnych! smacznych potraw i miłych rodzinnych spotkań :)
10:55, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 09 kwietnia 2009

Dziś Wielki Czwartek - ustanowienie kapłaństwa i eucharysti. Uroczyste msze święte odbędą się w godzinach wieczornych.

Jutro Wielki Piątek - dzień śmierci Jezusa. Droga krzyżowa w największej parafii Myszkowa (św. Stanisława B.M.) rozpocznie się o godz. 10.00 i przejdzie ulicami 11. Listopada - 1. Maja - Pl. Dworcowy - Kościuszki - PCK - z powrotem do kościoła (ok. 11.30). Będzie to pierwsza droga krzyżowa, od dłuższego czasu, która zawita do ścisłego centrum miasta. W Mrzygłodzie droga krzyżowa zaplanowana jest na godz. 12.00 na tamtejszej kalwarii, a w Leśniowie o godzinie 15.00.

W Wielką Sobotę święcenie koszyków z potrawami: w głównym kościele Myszkowa co pół godziny od 9.00 do 15.00, najdłużej w Leśniowie bo również co pół godziny ale od 8.00 do 16.00; w pozostałych parafiach nieco krócej. O godz. 20.00 rozpocznie się uroczystość wigilii paschanej, w sanktuarium leśniowskim będzie połączona z procesją rezurekcyjną. Jednak w większości parafii archidiecezji częstochowskiej kultywuje się tradycję odprawiania mszy rezurekcyjnej o godz. 6.00 lub 6.30.

13:35, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
środa, 08 kwietnia 2009

8. kwietnia 1909 r urodziła się Maria Klimas-Błahutowa. Dzień dzisiejszy z racji 100. rocznicy urodzin pisarki winien być obchodzony w Koziegłowach - miejscu jej urodzenia. Co prawda Pani Klimas związała się z ośrodkiem katowickim, ale jednak poświęciła ziemi koziegłowskiej miejsce w swojej książce "Drzewo życia" (wydanej w 1973). Ponadto wydała powieści "Na hałdach rosną ludzie" (1947), "Miasto pod łuną" (1952), "Kamienne róże" (1953), "Przedmieście" (1956), "Siedem krów tłustych" (1962), "Dziewczyna z wiezy Babel" (1965), "Drogi do domu", "Skandal w niebie", "Mister Universum", "Głowa do góry". Zajmowała się również publicystyką, krytyką literacką; była redaktorką "Życia literackiego" następnie "Przemian" i "Panoramy". Urodziła się w rodzinie Leona Klimasa - sekretarza sądu gminnego i Marii Jadwigi z d. Stanek. Ukończyła studia polonistyczne i germanistyczne na UJ; pracowała w szkole w Dąbrowie Górniczej, a w czasie wojny działała w tajnym nauczaniu na terenie Zagłębia. Krótką biografię Marii Klimas-Błahutowej można znaleźć w Wikipedii (jednak ze złą datą urodzenia) oraz w wielkim dziele Józefy Wiśniewskiej : "Dzieje miasta i gminy Koziegłowy", wyd. ŚAP, Katowice 1996.

8. kwietnia 1455 odbył się pogrzeb biskupa Zbigniewa Oleśnickiego - wielkiej postaci w dziejach ziemi myszkowskiej (zob. wpis z 1. kwietnia), a dokładnie 4 lata temu - pogrzeb Jana Pawła II (zob. wpis z 2. kwietnia).

11:04, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
wtorek, 07 kwietnia 2009

Są już fotorelacje: z kupieckiego "sąsieku" w Żarkach na stronie umigzarki.pl oraz z festiwalu pieśni pasyjnej na stronie internetowej urzędu miasta i gminy Koziegłowy (wraz z listą zwycięzców w poszczególnych kategoriach).

Poważnie wzięto się za dokończenie generalnego remontu ulicy 1 Maja - tym samym ocinek tej ulicy w okolicach Starego Myszkowa został zamknięty dla ruchu, a asfalt zdjęty... na innych ulicach (np Wyszyńskiego, 8 Marca, Królowej Jadwigi) trwają małe prace typu "łatanie dziur". Również w gminie Żarki poczyniono pewne kroki w tej kwestii: łatano dziury w mieście, teraz czas na sołectwa; szykuje się modernizacja ulicy Wierzbowej, a czekamy na wynik przetargu na wykonanie przebudowy ulicy Steinkellera. W gminie Koziegłowy prace drogowe skupiono na razie na Starej Hucie (ulica Cicha).

"Gazeta" poinformowała że kotowate zwierzę (puma?) pojawiło się już w sąsiednim powiecie lublinieckim! ciekawe czy będzie zmierzać w kierunku lasów na południu (i tym samym do rejonu Cynkowa) czy raczej skieruje się na północ? A dziś byłem w lesie mrzygłodzkim - kotowatych nie widziałem :) za to sarnę z małym, jakiegoś dużego ptaka, 2 nory (lisa?), słyszałem dzięcioła, wiele ptaszków śpiewało... wiosna w pełni!

22:47, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
poniedziałek, 06 kwietnia 2009

W Koziegłówkach i Lgocie Górnej odbył się już V Regionalny Przegląd Pieśni Pasyjnej i Pokutnej. Zwycięzcą została kapela Vartiensis z Zawiercia.

Tydzień temu miał się odbyć 3. już przetarg na sprzedaż willi Bauerertzów (d. PUP), ale znów nie było chętnych - wobec tego Starostwo postanowiło urządzić w czerwcu rokowania z ceną wywoławczą tylko 800 tys. zł.

Rozpoczyna się remont ulicy Prymasa Wyszyńskiego; powoli ku końcowi zmierza przebudowa ulicy Kochanowskiego w Myszkowie.

Znów polecam zajrzeć na stronę www Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego. Na forum można znaleźć ogłoszenie o konkursie poetyckim "Zagłębiowski Pegaz", a na stronie głównej informacja o akcji poparcia nadania lotnisku w Pyrzowicach imienia Jana Kiepury (lista miejsc gdzie można złożyć podpis - niestety na razie tylko w ścisłym Zagłębiu).

12:34, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
piątek, 03 kwietnia 2009

Zapowiada się całkiem ładnie bo pogoda [póki co] sprzyja. Wczoraj odbył się jarmark wielkanocny w Myszkowie, a jutro sobota - czyli dzień targowy w Żarkach. Warto zajrzeć, bo 4. kwietnia będzie "kupiecki sąsiek" - więcej szczegółów na stronie internetowej urzędu miasta i gminy Żarki. Mówiło się o nowym "Orliku" w Myszkowie (a ja dopiero co pisałem o tym), jednak wiadomości ze strony miastomyszkow.pl okazały się prawdziwe :( nowego boiska nie będzie - w zamian radni chcą remontu basenu. Relacja z sesji [po raz pierwszy w postaci filmowej] znajduje się w portalu YouTube - film zamieścił użytkownik kmbiuro.

3. kwietnia 1940 roku zmarł ksiądz Borek - proboszcz parafii św. Mikołaja w Niegowie. W masywie Bukowca (na południe od Niegowy) znajduje się m.in. Jaskinia Księdza Borka nazwana tak podobno dlatego, że ów proboszcz jako pierwszy ją odnalazł. Biografia ks. Borka z racji rocznicy śmierci dziś na głównej stronie www archidiecezji częstochowskiej.

11:09, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 02 kwietnia 2009

2. kwietnia 1937 w ogólnopolskim godzinnym strajku protestacyjnym (w odpowiedzi na zamieszki w Krakowie i Częstochowie) uczestniczyły załogi prawie połowy fabryk; wiadomo że w ówczesnym powiecie zawierciańskim do akcji przyłączyło się przeszło 1,5 tys. robotników - nie wiadomo jaki był udział proletariatu myszkowskiego.

pomnik Jana Pawła II przy kościele św. Piotra i PawłaAle 2.04. to przede wszystkim dzień pamięci Jana Pawła II. Na ziemi myszkowskiej znajdziemy miejsca związane z naszym Papieżem; są to sanktuarium Matki Bożej Patronki Rodzin w Leśniowie i Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej w Myszkowie-Mrzygłodzie. W Leśniowie osobiście był kardynał Karol Wojtyła 13. sierpnia 1967 dokonując razem w prymasem Wyszyńskim koronacji figury Matki Bożej. Papież dużą wagę przykładał do różańca, czego wyrazem była również zgoda na koronację słynącego łaskami obrazu Matki Bożej Mrzygłodzkiej, która odbyła się w 1996 roku. W wielu miejscowościach są ulice i pomniki naszego Papieża. W Myszkowie na początku lat 90. ulicę Bukową przemianowano na Jana Pawła II, a przy stojącym tam kościele św. Piotra i Pawła stanął pierwszy pomnik papieża w tym mieście. Kolejną inicjatywą była zmiana nazwy ulicy Żabiej na Papieską. Mała ciekawostka: karol Wojtyła przyjął święcenia kapłańskie od kardynała Adama S. Sapiehy - ów abp krakowski był ostatnim tytularnym księciem siewierskim. Jak niedawno wspomniałem pod koniec XVIII wieku biskupi krakowscy przestali nosić ten tytuł, jednak "21.01.1889 cesarz Józef I przywrócił [już honorowy] tytuł książęcy biskupom krakowskim. Po zgonie kardynała Sapiehy papież Pius XII ostatecznie zniósł świeckie godności stolic biskupich" - jak wytłumaczył A. Rok [wspominana książka "Siewierz: dzieje zamku"]. W sąsiednim Zawierciu odbędzie się dziś marsz pamięci i uroczysta msza pod przewodem bp Wątroby.
W najbliższą niedzielę w Leśniowie premiera jednego z zapowiadanych dokumentów o tamtejszym sanktuarium p.t. "Cud?"

 

14:05, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »
środa, 01 kwietnia 2009

1. kwietnia kojarzy się przede wszystkim z prima aprilisem. Jednak 4 lata temu nie bylo wesoło gdy nasz papież mocno zaniemógł. Od 2 lat powraca u nas tradycja robienia żartów :) w zeszłym roku najlepiej chyba spisał się Lelów - na głównej sronie widniała informacja że "w Lelowie widziano słonia" z fajnym fotomontażem. Dziś w jednym z mediów przeczytać można o złapaniu pumy pod Krakowem ;)

Jednak niejednokrotnie 1. kwietnia działo się sporo, zakładano lub rozwiązywano organizacje, itp. 1. kwietnia 1957 bp Goliński powołał parafię w Żarkach Letnisko (kościół istniał wcześniej ale jako filia), 1. kwietnia 1965 utworzono Cech Rzemiosł Różnych w Myszkowie. Kwiecień to też miesiąc który należy poświęcić Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej bez której nie byłoby rozwoju Myszkowa i powiatu. Daty są różne: przyjmuje się pierwszy dzień miesiąca jako uruchomienie ostatniego odcinka do granicy (czyli ob. stacji Sosnowiec Maczki), następnie było uroczyste otwarcie całej linii, wprowadzenie ruchu towarowego, a później poprowadzenie toru łączącego ze stacją Szczakowa. Rok temu wypadła 160. rocznica zakończenia budowy tej kolei, ale przeszła jednak bez echa :( Pisałem o naszej linii rok temu na Forum Jurajskim w temacie Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska.

1. kwietnia 1455 zmarł bp Zbigniew Oleśnicki - jedna z ważniejszych postaci w dziejach północnej Małopolski. W 1411 był jednym z posłów do antypapieża Jana XXIII, w 1423 został biskupem krakowskim, a w 1439 kardynałem. Od początku duży wysiłek wkładał w zwalczanie husytyzmu: spotykamy go w starciu sądowym z Mikołajem Korniczem Siestrzeńcem (ówczesnym właścicielem Jaroszowa i Przewodziszowic). Po śmierci Jagiełły był niemal najważniejszą osobą w państwie! udało mu się przekonać możnowładztwo i doprowadzić do koronacji wówczas małoletniego Władysława (nazwanego później Warneńczykiem), a później sprawnie poprzeć kandydaturę Kazimierza Jagiellończyka. Najważniejszym dla nas faktem jest dokonany przez niego zakup Księstwa Siewierskiego w dniu 30.12.1443 co miało niebagatelny wpływ na całą historię zachodniej części ziemi myszkowskiej! Przez kilkanaście lat co jakiś czas wybuchały małe wojny z książętami śląskimi o to księstwo - zatarg mógł skończyć się nawet wojną na większą skalę (między Polską a Czechami). Ziemia Siewierska znalazła się w ten sposób pod wpływami polskimi, ale jednak to terytorium pozostało niezależne przez następne 350 lat. Kolejni biskupi sprawowali władzę samodzielnie, tytułując się książętami siewierskimi oficjalnie do końca XVIII wieku, a później honorowo. Oleśnicki zmarł w Sandomierzu, pogrzeb odbył się 8.04. w katedrze krakowskiej, na który wydano 1000 florenów. Dziś jedna z ważniejszych ulic Siewierza (droga krajowa nr 78 w kierunku Zawiercia) nosi jego imię. Dokładna biografia naszego bohatera zamieszczona została w tomie XXIII Polskiego Słownika Biograficznego na którym to oparłem powyższy wpis. Postaci tej nie należy mylić z gnieźnieńskim prymasem o tym samym imieniu i nazwisku.

12:06, tom28-1981
Link Dodaj komentarz »